U.T.A.M. Garage: van autohuur naar autobezit

Auto’s zijn er al in 1897, althans de eerste. Ze lijken eerder op een koetsje waarvan het paard is weggelopen, de chauffeur zit als een koetsier op de bok. Ze rijden niet harder dan 20 km per uur.

Boven rijdt een automobiel in het jaar 1900 over de Biltstraat, het is één van de eerste type automobielen met veel bekijks.

Een aantal jaren later begint het een eigen vorm te krijgen. De snelheid gaat ook omhoog, in 1920 wordt een jakkeraar beboet omdat hij in Zeist met een snelheid van 39 km reed! Het is een voertuig voor de rijken. Voor vrijwel iedereen is tot ver in de jaren zestig de enige manier om van een auto gebruik te maken, het gebruik van een taxi of het huren van een auto.

In 1908 begint het eerste taxibedrijf in Utrecht, de Utrechtsche Taxi Onderneming (U.T.O.). De U.T.O. krijgt al spoedig concurrentie van de N.U.T.O., ofwel de Nieuwe U.T.O.. De dichtstbijzijnde taxi onderneming in onze buurt is aan de Biltstraat, waar nu de supermarkt zit. De garage ontleent de naam aan het merk auto: Simplex.

In 1912 is de N.V. Utrechtse Taxameter en Automobiel Maatschappij opgericht. De garage staat aan de Nobelstraat op de plek van Florin. In 1916 gaan een aantal rijke vennoten het aandelenkapitaal uitbreiden. De garage verhuist in 1917 als Garage N.V. U.T.A.M. naar een nieuw gebouw aan de Ridderschapstraat 8:

Ridderschapstraat 8 in 1999
Garage N.V. U.T.A.M., zoals in het metselwerk is afgebeeld, is er voor drie verschillende activiteiten: stalling voor particuliere wagens, onderhoud van automobielen en verhuur van auto's. De huurauto's zijn voorzien van een taxameter en met of zonder chauffeur te verkrijgen. Een automobiel is voor die tijd een vervoermiddel voor speciale gelegenheden, ook toen al voor bruiloften en begrafenissen. Als directeur wordt de jonge ondernemer Hendrik Wortman aangesteld, een deel van zijn jaarsalaris wordt uitbetaald in aandelen.
Het huren van een auto blijft tot ver in de 20e eeuw populair. In de eerste helft van deze eeuw is dat ook verstandig. Naast het bezit ben je wel verplicht om ook monteur te zijn, regelmatig hebben auto’s panne. Een chauffeur vertelt in 1910 dat hij op een vijf uur durende rit van en naar Amsterdam slechts 5 lekke banden had gehad! Pas met de groeiende welvaart in de jaren 1960 komt de aanschaf van een auto binnen het bereik van een grotere groep burgers. Het huren van auto's neemt snel af is veel verhuurinrichtingen stoppen eind jaren 1960.

De privéauto kwam binnen het financieel bereik van de modale burger, we hebben het over de jaren 1960. Een probleempje: tot 1965 is het stallen van een automobiel gedurende de nacht op straat verboden. In de oudere woonwijken zijn de garageboxen nog aanwezig en in het centrum werd bijvoorbeeld Garage U.T.A.M. tot die tijd voor het stallen gebruikt. Door de groei van het aantal auto's verdween het verbod op nachtelijk parkeren in 1965 uit de politieverordening. Sindsdien worden onze straten gebruikt voor het parkeren. Het is niet dat de auto's al bestand zijn tegen dat buitenstaan: pas in die tijd komen de garanties voor roest van binnenuit. Het duurt nog lang voordat adverteren over de bestendigheid tegen roest achterwege blijven, we accepteren nu geen roestende auto meer.

Het aantal auto's is vervolgens erg sterk gegroeid. Per huishouden is nu al een auto beschikbaar. De autodichtheid is in het centrum van de stad overigens nooit zo hoog geworden. Zelfs nu heeft maar 30 % van de huishoudens een auto, al moet er eerlijkheidshalve bij verteld worden dat drie van de vier huishoudens in het centrum van de stad uit slechts één persoon bestaat. ook de noodzaak van het bezit van een auto is minder: het openbaar vervoer (vervoer met chauffeur) is op loopafstand beschikbaar. Het centrum van de stad proberen we ook als eerste gebied vrij te maken van het blik: zoals voor de winkelstraten en hopelijk ook eens onze grachten.

Garage Ton, verhuur van auto's zoals Volkswagenbusjes
Voor garage U.T.A.M. is aan het begin van de Ridderschapstraat Anton Immink al in 1910 met een kleine autofabriek begonnen. Vanaf 1918 werden op dit adres auto's met of zonder chauffeur verhuurd. In het pand blijft Garage Ton tot in 1969 auto’s verhuren. Dat klinkt nu ouderwets. Al is het heel gewoon om een auto te huren bij een vliegvakantie in het buitenland. Toch stijgt geleidelijk de populariteit van het huren van een auto, of moderner gezegd het delen van een auto of een auto abonnement.

.