Een koetshuis wordt Garage U.T.A.M. - Ridderschapstraat 8

Bij de verkoop van het terrein van het Wittevrouwenklooster in 1664 koopt Borre van Amerongen een perceel. Er komt een koetshuis met stallen voor zijn huis in de Wittevrouwenstraat. Het koetshuis verdwijnt in 1916 voor de bouw van Garage U.T.A.M.. Waar staat die naam voor?
Voormalig koetshuis en stallen
Ridderschapstraat 8 in 1910 (HUA 69460)


In de loop van de 18e eeuw wordt het koetshuis bij het pand Plompetorengracht 9 getrokken en daarvan de paardenstal met koetshuis en doorgang naar de hof. De panden gaan diverse malen in andere handen over tot ze in de 19e eeuw de heer mr. Royaards ze koopt. Hij is jurist en bestuurder en al langere tijd eigenaar van Ridderschapstraat 10. Hij is rijk en houdt er een ruime hofhouding op na inclusief koetsiers en knechten. Later wordt hij wethouder Openbare Werken van Utrecht en Tweede Kamerlid. Plompetorengracht 9 is in 1860 vergroot en van een nieuwe gevel voorzien. Achter het pand is een ruime tuin en staat het koetshuis met stallen en doorgang naar de Ridderschapstraat.

Van het koetshuis wordt veel gebruik gemaakt. Het biedt stalling aan maar liefst 8 paarden en heeft een ruim onderkomen voor de koetsen. De middelste deur is de poort naar de tuin. De meest rechtse deur biedt onderdak aan de koetsen en links staan de paarden. Boven is er ruimte voor opslag, stro, haver. Voor huisvesting van personeel is Ridderschapstraat 10 vrijgemaakt, de toenmalige koetsierswoning. Er zijn twee koetsiers, twee (stal-)knechten en een palfrenier in familiedienst. Het koetshuis is in de 19e eeuw geheel vernieuwd. Na het vertrek van de familie Royaards zijn de bezittingen in 1910 verkocht. Op de bovenste foto hangen de aanplakbiljetten voor de veiling op het pand.

Bouwtekening Ridderschapstraat 8 uit 1916
In de veiling doen aannemer Jan Krap en mede-investeerders het hoogste bod op het grote bezit van de familie Royaards in deze buurt. Zij willen bij voorkeur met projectontwikkeling de diverse gekochte panden aan de Plompetorengracht, de Ridderschapstraat en de Molenstraat doorverkopen. Van 1911 tot in 1916 huurt stalhouderij C.B. Beijerman het koetshuis met stallen nog enkele jaren van de nieuwe eigenaren en breidt de stal zelfs uit met 3 paardenboxen aan de achterzijde van het pand:

In 1913 is er een koper voor het koetshuis inclusief de koetsierswoning Ridderschapstraat 10 en de ruime hof achter het pand Plompetorengracht 9. De vennootschap U.T.A.M. is gegadigde. Achter de vennootschap zitten 9 particuliere investeerders, waarvan er vier arts/chirurg zijn, drie juristen/bestuurders, één industrieel en een garagehouder. Ze brengen samen een kapitaal van bijna 90.000 guldens in. Zij zijn al gestart met de Utrechtse Taxameter en Automobiel Maatschappij in Nobelstraat 4 (nu Florin). Architect D.J. Heusinkveld uit Utrecht krijgt de opdracht om een ontwerp te maken (de architect is ook ontwerper van het pand van 'Florin'). In 1916 zijn de bouwplannen voor de geplande nieuwbouw van onderneming 'Garage U.T.A.M.' rond. De bouwvergunning wordt verleend en aannemer J. Krap gaat aan het werk.
Four Tourer Studebaker uit 1917

Na sloop van het koetshuis komen er de nieuwste koetsen:

In 1917 is het zover, de nieuwe Garage N.V. U.T.A.M. opent haar deuren. De afkorting U.T.A.M. is meegenomen naar de Ridderschapstraat, op de gevel staat Garage N.V. U.T.A.M.. Directeur/vennoot Hendrik Wortman leidt het bedrijf, hij is 26 jaar. De start van de garage is in een bijzondere tijd. Niet alleen omdat Wereldoorlog I woedt, maar vooral omdat 1917 wordt getroffen door een verbod op het rijden met automobielen. Nederland kan haar brandstoffen niet missen voor autoritjes. Met het einde van WO 1 in 1918 staat alles klaar. De taxi-onderneming gaat weer volop in bedrijf.  Het gaat goed met de zaken bij U.T.A.M.. In 1921 is de garage al enorm uitgebreid. Het pand van buurman Coq op nummer 6 is na de brand in 1920 aangekocht.

De Ridderschapstraat, foto na de uitbreiding van de U.T.A.M. (HUA 69447)
De U.T.A.M. is net na de uitbreiding in 1921 gefotografeerd, bovenstaande foto. Het koetshuis in de Molenstraat is overigens ook goed te zien op de foto (met een klik op de foto opent het in een iets groter venster). Van het woonhuis Ridderschapstraat 10 is de benedenverdieping voorzien van garagedeuren waardoor een autostalling voor twee plaatsen beschikbaar komt. Later is het de autospuiterij.

De U.T.A.M. exploiteert een taxibedrijf, verhuurt stallingsruimte voor automobielen en is verhuurder van luxe auto’s. Er zijn waarschijnlijk veel mensen die graag in zo'n auto gezien worden, maar hem niet kunnen kopen! Een andere reden kan natuurlijk zijn dat je je als familie of heer op stand laat rijden, en U.T.A.M. levert de wagen desgewenst met chauffeur. Ook in die tijd worden auto's verhuurd voor begrafenissen en bruiloften.

Reparaties en onderhoud gebeuren in eigen huis. Dat moet ook wel, auto's zijn weinig betrouwbaar. Personeel woont in de bovenwoningen, o.a. een nachtportier voor de bediening tot 23.00 uur 's avonds. In het pand zijn ook aparte slaapkamers en een badkamer voor personeel aanwezig. U.T.A.M. staat dag en nacht ter beschikking van haar klanten.
Ook in die tijd is het taxibedrijf afhankelijk van vergunningen en aanbestedingen. U.T.A.M. verwerft een contract in de stad en staat op het Stationsplein met haar taxi's. Het taxibedrijf wordt in 1928 nog sterk uitgebreid door de loods in omvang te verdubbelen. De tuin naar achteren is helemaal volgebouwd en de hal kan nu meer dan 30 automobielen een parkeerplaats geven. De zaken blijven voorspoedig gaan, een filiaal aan de Utrechtsestraatweg in De Bilt wordt geopend en niet veel later een bedrijf in Hilversum.

Achterzijde voorpand: de slaapkamers met badkamer en kantoor boven
De crisis van de jaren 30 slaat uiteindelijk toe. Het bedrijf sluit eerst haar vestigingen en beëindigt alle activiteiten in maart 1937. Na de liquidatie geeft Wortman het bedrijf een doorstart. Garage U.T.A.M. begint weer als stallingsgarage, ook voor huurauto's en taxi's. Voor parkeren op straat zijn auto's te kwetsbaar. Naast lekkage bij regen is er het probleem van de roest, dat doen ze namelijk al in de folder. Het huren van auto's is nog tot ver in de jaren zestig populair.

Na WO II heeft de Algemene Automobiel Exploitatie Maatschappij N.V. v.h. U.T.A.M. een dealerschap naast de stallingsfaciliteit. Aanvankelijk is de garage dealer voor Morris - Chrysler - Plymouth automobielen, later blijft een dealerschap voor Morris MG over. De stallingsgarage is na de pensionering van Wortman in 1959 overgedragen. De firma A. Visser N.V. zet het dealerschap van Morris-MG door. Na 1964 is Visser dealer van Peugeot. Na de overname van het bedrijf door Nefkens automobielen gaat de verkoop van nieuwe voertuigen naar de Nachtegaalstraat. In de Ridderschapstraat blijft tot 1976 het inruilcentrum. De autohandelaren Van Beek scharrelen vervolgens op deze plek nog enkele jaren met oudere auto's. Het is de tijd waarin een APK keuring nog niet bestaat. Met een groeiende voorraad auto's huren zij het koetshuis Molenstraat 8 er nog bij. De huurbetalingen voor het garagepand verlopen niet regelmatig. De armoedige handel verdwijnt in 1988.

Foto tijdens de opnamen voor de film “Zwartboek”, 9 september 2005
Het garagepand Ridderschapstraat 8 is nadien enkele jaren in gebruik bij loodgietersbedrijf Koenhein. Hij heeft het pand later kunnen kopen. Op nummer 6bis zit nu het loodgietersbedrijf en de garage op nummer 8 is weer in zijn element: als stalling voor automobielen. De woningen boven de garage zijn verbouwd tot maar liefst 14 wooneenheden. Het naastliggende pand Ridderschapstraat 10 is in 1978 verkocht aan een orgelbouwer.

Nog een korte rol vervult de garage U.T.A.M. in 2005 voor de opnamen van de film Zwartboek. Gedurende enkele dagen is de garage decor als locatie van begrafenisonderneming “Silentium”. Een week duren de voorbereidingen en de tweede week vinden de opnamen plaats voor minder dan twee minuten film. In 2015 is de garage decor voor maar liefst twee films: Helleveeg en Riphagen.

Opnamen film De Helleveeg op 12 juni 2015
Opnamen film Riphagen 11 okt 2015
Verhuur van automobielen was ook op een ander adres populair in de Ridderschapstraat. Voor de verhuur van Volkswagenbusjes en luxe wagens zonder chauffeur is auto Ton tot 1970 het adres.

.