Van Raad van Arbeid tot Bach Vereniging

De Universiteit koopt in 1919 drie panden. In politiek Den Haag breekt een rel uit over deze onbezonnen daad. De nieuwe opgerichte Raad van Arbeid beperkt de schade.
 
De Universiteit wil op de Plompetorengracht het Geografisch Instituut vestigen. De bouwplannen liggen klaar. Eigenaar de “Unie” heeft de tot die tijd als woonhuis in gebruik zijnde panden verkocht. Het koopcontract is voor de Universiteit ondertekend door de commissaris der Koningin te Utrecht mr. dr. A.F. Baron van Lijnden, Graaf A.C. van Sandenburg, de burgemeester van Utrecht mr. J.P. Fockema Andrea en jhr. mr. J.F. Hooft Graafland. Het zijn de handtekeningen van het college van curatoren van de Universiteit.  
 
Maar mag de Universiteit wel onroerend goed kopen? In de Tweede Kamer worden vragen gesteld aan de Minister van Binnenlandse Zaken. Hij is verantwoordelijk voor overheidsinvesteringen in Nederland, ook in die tijd voor onderwijs. De Minister komt er niet goed uit. Er blijken geen wetten of regels te zijn die de Universiteit bevoegdheden geeft voor eigen bezit. De koop moet ongedaan gemaakt worden. Maar zover komt het niet. De curatoren staan wel even in hun hemd.

Leegstand is het lot van de panden tot de Raad van Arbeid er een geschikte locatie in ziet. Eind 1920 betrekt de Raad van Arbeid voor de regio Utrecht haar nieuwe onderkomen.
Plompetorengracht 17,19 en 21; foto G.J. Dukker 1963 (Beeldbank RCE)
De kleine woning nr 17 rechts wordt voor de conciërge, het grote pand Plompetorengracht 19 kantoor en nr 21 links er naast gaat dienst doen als de raadkamer. 
 
In 1919 is de Raad van Arbeid bij wet opgericht, met als taak de uitvoering van sociale wetten. Deze wetten zijn o.a. regelingen bij invaliditeit, voor wezen- en weduwen, bijzondere ziektekosten, loonvergoeding bij ziekte en een ouderdomsvoorziening. De verzekeringen zijn bedoeld voor personeel in dienst bij kleine zelfstandigen, o.a. het winkel- en huispersoneel.
Reclameposter 1925-1950,
reclame-arsenaal IISG
De raadkamer, wordt de plek voor overleg tussen werkgevers en werknemers over arbeidsvoorwaarden en -omstandigheden.
 
In 1929 komen de panden wederom nadrukkelijk in het nieuws: de overheid (eigenaar is inmiddels het Ministerie van Onderwijs) wil het verkopen aan de Raad van Arbeid. Twee wetsvoorstellen moeten de verkoop bezegelen. De Tweede Kamer stelt er vragen over: is de Raad van Arbeid wel een rechtspersoon die eigendommen kan bezitten? De minister weet zijn gehoor te overtuigen met zijn weerwoord en dat blijkt deze keer voldoende.
Plompetorengracht 17-21 met barak in 1930 (Beeldbank NIMH)
De panden worden kantoor al is het lang niet groot genoeg. Direct achter Plompetorengracht 19 breidt de Raad uit met laagbouw tot diepe in de achtertuin naar het Wolvenplein. Later zal dit ontwerp van architect A. Kool “de barak” van de Raad van Arbeid gaan heten. De ingang voor het publiek komt aan het Wolvenplein.

Plattegrond van “de barak” met rechts de Plompetorengracht en links het Wolvenplein
De publieksingang wordt verplaatst naar het Wolvenplein, wel zo handig voor de stalling van de fiets. De verschillende afdelingen van de Raad van Arbeid hebben elk hun eigen ruimte. Door de toename van de bevolking groeien de werkzaamheden. 
 
Nieuwe entree Barak, architect H.E. Schulte 1948
Het jaar 1956 is bijzonder druk, de Algemene Ouderdomswet wordt ingevoerd. Alle ouderen van 65 jaar en ouder krijgen voor het eerst per 1 januari 1957 een pensioen, de AOW. Veel klanten van de Raad van Arbeid ontvangen overigens al een uitkering wegens o.a. invaliditeit en de noodwet-Drees.

De zolder wordt in de jaren 1960 kantoorruimte door de kapconstructie te verbouwen. In 1980 koopt de Raad van Arbeid Plompetorengracht 15A. Het is een handelsgebouw van de firma “Elzas” met diepe magazijnen. Het pand wordt volledig gesloopt, inclusief de
conciërgewoning. Een aantal jaren later wordt de nieuwbouw opgeleverd. De “barak” verdwijnt na deze nieuwbouw.
Achterzijde van Plompetorengracht 15A-17 in 1990
De nieuwbouw blijkt voor maar enkele jaren nodig te zijn. In 1987 gaat De Raad van Arbeid op in de Sociale Verzekeringsbank. Het SVB is nog steeds bekend van o.a. de uitkering van de AOW en de kinderbijslag. De Raad van Arbeid verhuist en de panden Plompetorengracht krijgen een nieuwe bestemming. De locatie van de voormalige barak wordt een braakliggend terrein.
Terrein tussen de Plompetorengracht en het Wolvenplein in 2000 (deel HUA843596)
Tot 2007 hebben diverse organisaties in het maatschappelijk veld van werkgevers en werknemers er kantoor gehouden. Centraal gelegen en met haar vergaderfaciliteiten is het geschikt voor overleg. Het laatst was de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk en Civiq (MOVISIE) er gehuisvest. Daarna staan de panden bijna zes jaar leeg.

Plompetorengracht 17 in 2012
Na verkoop wordt een grote opknapbeurt van de panden Plompetorengracht in 2011-2012 afgerond. In juni 2013 is gebouw 'Elzas" op Plompetorengracht 17 betrokken door de jonge internet onderneming Distimo B.V.. Het bedrijf is opgegaan in het internationale App-Annie. Op deze locatie met een rijk verleden worden nu apps getest.
 
Plompetorengracht 19 is een Rijksmonument met stijlvolle kamers, een prachtig trappenhuis naar de grote werkzolder. Het pand is kantoor van de financiële dienstverlener Green Giraffe. Het is de vraag of de gebruikers van de raadskamer van Plompetorengracht 21, weet hadden van een schilder uit de gouden eeuw in dit pand. De Bach Vereniging zit er sinds 2014.
 
Op het terrein van de voormalige “barak” zijn in 2005 de appartementen van het Wolvenhof opgeleverd. Een aander deel van het Wolvenhof staat op grond van een voormalige gereformeerde school.

.