Van Raad van Arbeid tot Green Giraffe - Plompetorengracht 19


De panden Plompetorengracht 17-19-21 zijn in 1919 aangekocht door de Universiteit. Een rel breekt uit in politiek Den Haag over de onbezonnen daad in Utrecht. De Universiteit mag helemaal geen onroerend goed kopen. De Universiteit moet afzien van haar plannen. De nieuwe opgerichte Raad van Arbeid beperkt de schade.


Eigenaar de “Unie” heeft Plompetorengracht 17-19-21 in de verkoop gedaan. Het college van curatoren van de Universiteit heeft de koopakte ondertekend. De Universiteit heeft de bedoeling om er het Geografisch Instituut te vestigen, de bouwplannen zijn ervoor gemaakt. Deze plannen worden afgeblazen na het protest uit Den Haag. Onder het koopcontract staan de handtekeningen van de commissaris der Koningin te Utrecht mr. dr. A.F. Baron van Lijnden, Graaf A.C. van Sandenburg, de burgemeester van Utrecht mr. J.P. Fockema Andrea en jhr. mr. J.F. Hooft Graafland. De curatoren stonden in hun hemd.

Leegstand is het lot van de panden tot de Raad van Arbeid er een geschikte locatie in ziet: de kleine woning nummer 17 als conciërgewoning, Plompetorengracht 19 voor het kantoor en 21 als raadkamer. Eind 1920 betrekt de Raad van Arbeid voor de regio Utrecht haar nieuwe onderkomen.

Plompetorengracht 17 en 19, een foto van GJ Dukker uit 1963 RCE
In 1919 is de Raad van Arbeid bij wet opgericht, met als taak de uitvoering van sociale wetten. Deze wetten zijn o.a. regelingen bij invaliditeit, voor wezen- en weduwen, bijzondere ziektekosten, loonvergoeding bij ziekte en een ouderdomsvoorziening. De verzekeringen zijn bedoeld voor personeel in dienst bij kleine zelfstandigen, o.a. het winkel- en huispersoneel.
Reclameposter uit 1925-1950

uit het reclame-arsenaal van het IISG


Plompetorengracht 21, de raadkamer, wordt de plek waar overleg plaatsvindt tussen werkgevers en werknemers over arbeidsomstandigheden en -voorwaarden. In 1929 komen de panden wederom nadrukkelijk in het nieuws: de overheid (eigenaar is inmiddels het Ministerie van Onderwijs) wil ze verkopen aan de Raad van Arbeid. Twee wetsvoorstellen moeten de verkoop bezegelen. De Tweede Kamer stelt er vragen over: is de Raad van Arbeid namelijk wel een rechtspersoon die eigendommen kan bezitten? De minister weet zijn gehoor te overtuigen met zijn weerwoord, in die tijd voldoende.
Het eigendom van de panden maakt het makkelijker de functie van het gebouw aan te passen aan die van een kantoor. Met diverse verbouwingen wordt ook de groei van de organisatie ruimte gegeven. Direct achter Plompetorengracht 19 breidt de Raad uit met laagbouw in de diepe achtertuin naar het Wolvenplein. Later zal dit ontwerp van architect A. Kool “de barak” van de Raad van Arbeid heten:

Barak vanaf het Wolvenplein, tekening architect H.E. Schulte 1948

Plattegrond van “de barak” met
rechts de Plompetorengracht en links het Wolvenplein
De publieksingang wordt verplaatst naar het Wolvenplein, wel zo handig voor de stalling van de fiets. De verschillende afdelingen van de Raad van Arbeid hebben elk hun eigen ruimte. Door de toename van de bevolking groeien de werkzaamheden. Het jaar 1956 is bijzonder druk: de Algemene Ouderdomswet wordt ingevoerd. Alle ouderen van 65 jaar en ouder krijgen voor het eerst per 1 januari 1957 een pensioen, de AOW. Veel klanten van de Raad van Arbeid ontvangen overigens al een uitkering wegens o.a. invaliditeit en de noodwet-Drees.

De zolder wordt in de jaren 1960 kantoorruimte door de kapconstructie te verbouwen. In 1980 wordt Plompetorengracht 15A gekocht, het handelsgebouw van de firma “Elzas”. Een aantal jaren later is nieuwbouw gerealiseerd door de conciërgewoning en het gebouw “Elzas” te vervangen. De “barak” verdwijnt na deze nieuwbouw.

Achterzijde van Plompetorengracht 15A-17 in 1990
In 1987 is De Raad van Arbeid opgegaan in de Sociale Verzekeringsbank, nog steeds bekend van o.a. de uitkering van de AOW en de kinderbijslag. De panden krijgen een nieuwe bestemming. Tot 2007 hebben diverse organisaties in het maatschappelijk veld van werkgevers en werknemers er kantoor gehouden. Centraal gelegen en met haar vergaderfaciliteiten is het geschikt voor overleg. Het laatst was de Vereniging Nederlandse Organisaties Vrijwilligerswerk en Civiq (MOVISIE) er gehuisvest.

Een grote opknapbeurt van de panden aan de Plompetorengracht is in 2011 en in 2012 afgerond. Zowel Plompetorengracht 19 als het pand 15A/17 zijn de moeite waard. Het is een klassiek en statig pand versus modern in een oude omgeving. In juni 2013 is gebouw 'Elzas" op Plompetorengracht 15A/17 betrokken door de jonge internet onderneming Distimo B.V., zij is opgegaan in het internationale App-Annie. Op deze locatie met een rijk verleden worden nu apps getest.

Op het terrein van de voormalige “barak” is in 2005 de Wolvenhof gerealiseerd, een nieuw complex van woningen en appartementen. Een deel van dat complex staat ook op grond van de voormalig buren, een gereformeerde school. Het is de vraag of de gebruikers van de raadskamer, Plompetorengracht 21, weet hadden van een schilder uit de gouden eeuw in dit pand. De Nederlandse Bach vereniging zit er sinds begin 2014. Plompetorengracht 19 is een Rijksmonument met veel stijlvolle kamers en een prachtig trappenhuis, het is recent het kantoor van een financiële dienstverlener geworden, Green Giraffe.

.