Jonxis, familie van kunstenaars en belastingontvanger




Pieter Hendrik Jonxis is in 1757 in Utrecht geboren en blijkt een tekentalent. Hij mag het ontwikkelen bij de Renswoudse Stichting. 




Het internaat is de kunstopleiding voor de bekwaamste, schranderste en verstandigste kinderen en opgericht uit de nalatenschap van Maria van Reede van Renswoude - Duyst van Voorhout. Jonxis krijgt vervolgens de kans om in Parijs zijn opleiding af te ronden, onder leiding van kopergraveur Nicolaas Delaunay. Kopergravure is een dure methode en de platen worden met zorg gekozen voor het afdrukken in de chique boeken of de verkoop van losse afbeeldingen. Van Jonxis zijn enkele werken bekend gebleven, waaronder:

Pieter Hendrik Jonxis en De Wit, gravureafdruk verwoeste begraafplaats
Capellen, uit 1788 van naar een tekening van JA Kaldenbach
De prent is illustratief voor deze periode in de geschiedenis. Geleidelijk aan manifesteren de katholieken zich en het patriottisch verzet is daartegen. De katholieken moeten net als alle anderen begraven worden op de openbare begraafplaatsen en niet meer in de kerk. De graven maken zij uitbundiger dan de zuinige gereformeerden. De patriotten vernielen de katholieke grafmonumenten.

In de 18e eeuw is de Republiek arm begonnen en geleidelijk wordt ze rijker, de rijkdom is echter zeer slecht verdeeld. Vooral de oude elite heeft het pluche herwonnen en verdeeld en heerst. In 1795 komen de patriotten aan de regering in Nederland. Met behulp van de Fransen hebben ze zich ontdaan van de Orangisten en de stadhouder. De oude en nieuwe adel heeft zich onmogelijk gemaakt met doorgeschoten vriendjespolitiek en corruptie. In de Bataafse Republiek wordt in 1804 een modernere belastingwetgeving van kracht. Tot dan is het een lappendeken van belastingregeltjes die per provincie, stad en dorp verschillend is en dit belemmerd de handel. Het wordt vervangen door één landelijk systeem, geheven naar inkomen van de bewoner. Het is de basis van ons huidige systeem. Voor nieuwe wetten zijn nieuwe uitvoerders nodig. Nu weer terug naar Jonxis.

Drukwerk van Pieter Hendrik Jonxis
Ouders en spelende kinderen 
Pierre Henri Jonxis (ja dezelfde) wordt ontvanger der belastingen in Utrecht. In de jaren 1780 is hij teruggekeerd uit Parijs en hij kan met de Franse taal goed uit de voeten en de mogelijkheid om er een goede bron van inkomsten mee op te bouwen, zal hem aanstaan. Hij houdt kantoor in de Wittevrouwenpoort als ontvanger van de belastingen. Met graveren houdt Jonxis zich ook nog bezig. Bovenstaande werk is overigens van voor 1796. Het is opgedragen aan Baron Frederik Christiaan van Reede van Amerongen. De Zevende Graaf van Athlone is in 1796 door de Bataafse revolutie naar Engeland gevlucht. Van Reede van Amerongen woonde tot die tijd (bij verblijf in de stad) in de Ridderschapstraat. Jonxis gaat in 1819 tegenover dit huis wonen in Ridderschapstraat 10 en koopt enkele jaren later voor zijn zoon nummer 12.

Zijn zonen zijn minstens zo goed in het kunstvak als Pa. Jan Lodewijk is in 1789 geboren en gaat door in de kunst met succesvolle tentoonstellingen. Voor de vastere inkomstenbron heeft hij een aanstelling als directeur en tekenonderwijzer aan de Utrechtse Stadstekenschool. Hij is getrouwd met de in Italië geboren Anna Rollot. Uit de periode 1830-1850 zijn werken van hem in de collectie van het Rijksmuseum en het Centraal Museum te vinden.

Jan Lodewijk Jonxis, olieverf schilderij 'elegante dame en huisknecht'
Zoon en kleinzoon Pieter Hendrik Lodewijk Jonxis is in 1816 geboren en ook een verdienstelijk schilder, daarnaast is hij toneelspeler. Het volgende schilderij is van hem, een winterlandschap uit 1846, zes jaar voor zijn overlijden te Brussel geschilderd:

Pieter Hendrik Lodewijk Jonxis, landschap met bevroren rivier uit 1842
Pa Pieter Hendrik (de Fransen zijn het land weer uit) overlijdt op zesentachtig jarige leeftijd in 1843 in de Ridderschapstraat. De huishouding bestaat dan nog uit 3 personen, hij wordt in zijn laatste jaren bijgestaan door een inwonende achternicht en een dienstbode.

De huizen aan de Ridderschapstraat hebben andere bewoners gekregen. Veel later wordt Ridderschapstraat een bedrijfspand. In de jaren zeventig is het volledige pand in gebruik bij orgelbouwer Fama en Raadgever.

.