Een huis voor de kunsten: Ridderschapstraat 19

Strombus
kunstwerk van Bert Leenheer 


Bert Leenheer had zijn atelier in de benedenwoning. Veel werken van hem staan in de openbare ruimte. Het huis is eerder bewoond geweest door een kunstenaar, het veelzijdige talent Alain Tester. Wie waren zij?




Als beeldend kunstenaar maakt Bert Leenheer figuren van oud hout, lood, staal, maar ook andere werken van textiel, waterverf en papier. Het zijn voornamelijk materialen die al eerder een functie hebben gehad en die in zijn handen een nieuwe betekenis krijgen. In zijn werk is hij op zoek naar de metaforen die zich laten zien in objecten en mensen om hem heen. Metaforen die mensen en objecten met elkaar verbinden.

     “Er zijn omstandigheden waarin de ziel zich verplaatst 
      van mensen naar de dingen. Wat die mensen dan 
      achter laten zijn schelpen, nog af en toe bewogen 
      door de branding naar het strand. 
      Lopend langs dat strand heb ik die schelpen 
      opgeraapt en gefantaseerd over de inhoud van weleer.” 

Veel kunstwerken hebben een titel die verwijst naar een schelp zoals ‘Strombus’, maar er zijn er ook andere namen. Tot de laatste werken van Bert behoort het beeld ‘De oude Man’. Het staat samen met het beeld ‘Spelend Meisje’ in de wijk Fokkesteeg in Nieuwegein. Van het beeld ‘De oude Man’ heeft Bert twee exemplaren gemaakt. Een eerder exemplaar uit 1987 ging verloren door vandalisme.

In 2011 kreeg hij de opdracht om het opnieuw te maken. Het beeld inspireerde hem tot het maken van twee andere beelden, zijn laatste kunstwerken. Het zijn ‘Dame op Leeftijd’ met hoed en een ‘Lezende Man’, die ook een hoofddeksel draagt, beiden zitten op een bank.

'Dame op leeftijd' en 'Lezende man' met de maker Bert Leenheer
De familie Leenheer heeft van 1975 tot 2014 in het pand gewoond. Na de koop in 1985 maakt Bert van de benedenwoning zijn atelier. Hij is in juni 2013 overleden. De laatste beelden zijn gemaakt in de werkplaats Ridderschapstraat 6A.

Het pand Ridderschapstraat 19 kent maar weinig eigenaren. De familie Arbouw is eigenaar sinds de oplevering in 1884. Zij blijven dat tot de verkoop in 1920 en hebben het al die tijd verhuurd. In de benedenwoning woont lange tijd de bouwer van het pand, aannemer Daalderop. De familie Rietveld woont er van 1922 tot 1956. Pleun Rietveld is bierbottelaar, na zijn overlijden in 1936 woont weduwe Rietveld boven.

In 1957-1958 heeft Alain Teister er gewoond. De naam is een pseudoniem van Jacques Boersma (1932-1979). Zijn ouders hebben het pand voor hem gekocht, hij is net getrouwd. Een zoon wordt geboren, maar het huwelijk houdt niet lang stand: Jacques vertrekt. Jacques Boersma is opgegroeid in Utrecht, hij heeft er vele vrienden in kunstkringen, waaronder Dirkje Kuik. Voor zijn opleiding gaat hij naar Amsterdam en blijft pendelen tussen deze twee steden. Hij is een veelzijdig talent.
Alain Tester, Verzamelde gedichten
Alain Teister debuteert in 1954 met een tentoonstelling bij Wagenaar in Utrecht. Als schrijver volgt zijn debuut in 1963 bij uitgeverij Querido met de dichtbundel ‘De huisgod spreekt’. Diverse romans en poëziebundels van hem zijn gepubliceerd, later bij De Bezige Bij. Alain kiest niet tussen penseel en vulpen, beiden worden even veelvuldig gehanteerd. Hij is de drijvende kracht achter het in 1975 opgerichte theater De Engelenbak in Amsterdam.
Alain Teister 'Zevenluik met bed en bezoekers' Centraal Museum
In de jaren 1973-1974 maakt Alain Teister het schilderij 'Zevenluik met bed en bezoekers'. Het is een installatie met bed, paspoppen, stoel, hout en verf. Het werk is in Utrecht tot stand gekomen, waar hij sinds kort weer verblijft na het verlaten van een vriendin in Amsterdam. Hij huist tijdelijk bij zijn moeder en werkt in een atelier in een voormalige schoolklas op het Geertekerkhof.

De familie Boersma blijft eigenaar van Ridderschapstraat 19 tot de verkoop in 1985. Het pand is in 1884 gebouwd door aannemer Daalderop. Net als vele buurpanden staat het op de grond van de voormalige abdij van het Wittevrouwenklooster en de Willemskazerne.

Dit blog wordt afgesloten met een gedicht van Teister:

Voorstel 

Een middelgrote liefde 
bestaande uit gebarentaal 
lijkt ideaal. Niet spreken
of onnodig gevoelens kweken. 
Gebaren maken. 
Elkaar aanraken. 
Huid tegen haar, 
een liefde zonder vrees 
of blaam of veel gevaar, 
en wat men uit de handen leest 
bepaalt de toekomst. 
Haar geven wat haar toekomt 
en krijgen wat men wenst 
aan strelingen. 
Dit is goedkoper dan men denkt 
en verdrijft de verveling.

.