N.V. Utr. Taxa en Automobielmaatschappij U.T.A.M.

In mei 2012 heeft Jos Peeters ‘N.V. Utr. Taxa en Automobielmaatschappij U.T.A.M.’ op de gevel van Ridderschapstraat 6bis geschilderd. N.V. U.T.A.M. staat bekend als verhuurinrichting. 


N.V. U.T.A.M. voorziet in de stalling en het onderhoud van automobielen, tevens verhuur van automobielen met taxameter. Het garagebedrijf is in 1917 begonnen in het pand ernaast, maar al in 1920 uitgebreid met het buurpand. De tekst op het pand is in 2012 tot stand gekomen. De gemeentelijke Werkgroep Directe Voorzieningen voorziet de stad Utrecht al meer dan dertig jaar van historische verwijzingen. Ongeveer vier locaties per jaar krijgen een passende aanduiding, zoals reclames uit het begin van de vorige eeuw die weer in ere worden hersteld. Jos Peeters kreeg de opdracht een passende tekst op de gevelbalk te schilderen. Eigenaar Jan Koenhein heeft het oppoetsen en schoonmaken van de gevel zelf ter hand genomen. Piet Koenhein heeft de reclame van het loodgietersbedrijf verwijderd en een klein bordje teruggeplaatst. Bert Poortman heeft geholpen een passende tekst te bedenken.

Ridderschapstraat 6 en 8
Een ouder type taxameter
Taxa is het merk van de meter in taxi’s. De naam U.T.A.M. stond oorspronkelijk voor de ‘Utrechtse Taxameter en Automobiel Maatschappij’. De huurauto’s zijn voorzien van een taxameter, een in Duitsland uitgevonden product voor het meten van de tijd en de afstand. 'Huurauto voorzien van taxameter' is een mond vol, en na korte tijd is de afkorting taxi. Tot op heden zijn taxi’s van taxameters voorzien, zie rechts een ouder exemplaar. In advertenties wordt de taxameter door U.T.A.M. aanbevolen, soebatten over de prijs is niet nodig en het is een systeem zonder fooien.

De eigenaren van U.T.A.M. hebben in 1914 Ridderschapstraat 8 en 10 gekocht, een koetshuis met woonpand. De nieuw gebouwde garage is in 1917 in gebruik genomen. Ze heeft drie functies: stalling van auto’s van derden (zoals nu), stalling van huurauto’s in- of exclusief chauffeur en onderhoud en reparatie van voertuigen. Wellicht staat om reden van de verschillende functies op het pand ‘Garage N.V. U.T.A.M.’.

U.T.A.M. had chauffeurs in dienst, monteurs, een nachtportier (tot 11 uur ‘s avonds) en natuurlijk ook een loopjongen (goed kunnende fietsen) voor het poetsen en de boodschappen. In het Adresboek 1920 van de stad Utrecht (soort gele gids uit die tijd) staat bij Ridderschapstraat 8: N.V. Utr. Taxa Automobiel Maatschappij. De firma adverteert maar weinig, mogelijk dat de beoogde chique clientèle het te ordinair vindt. Mond tot mond reclame is ook in de beste kringen een sterk medium. Verder staan de taxi's gepoetst en met de chauffeur in uniform ernaast te wachten op klanten op het Stationsplein. Die plek vormt het beste reclamebord:
Standplaats UTAM in 1922 op het Centraal Station Utrecht
Als stalling werkt de garage nog lange tijd, tot de vijftiger jaren is een automobiel een te kostbaar bezit om op straat te laten staan. Huisarts Jannink heeft bijvoorbeeld van 1921 tot zijn overlijden in 1938 zijn auto in de stallingsgarage staan, hij is zelfs één van de aandeelhouders van de N.V. U.T.A.M.. Jannink woont op Plompetorengracht 5 en kan vanuit zijn tuin via een zijdeur direct in de garage terecht.

Foto uit Het Utrechts Archief 1920 (HUA 69447),
de foto is waarschijnlijk uit 1921 of 1922, vlak na de uitbreiding
Vanwege groot succes is de U.T.A.M. al in 1920 uitgebreid. Ridderschapstraat 6 en 6bis is door een brand beschikbaar gekomen. N.V. Electro-Apparaten Fabriek Systeem Coq verhuist naar de nevenvestiging aan de Kanaalweg. Het bedrijfsgebouw 6bis krijgt een nieuw dak. Na het herstel wordt de gevelbalk voorzien van een naam. Van die naam zijn de laatste letters door bovenstaande foto bekend. Ridderschapstraat 6 wordt tot zijn verhuizing in mei 1927 de woning van directeur H. Wortman. Na hem woont chef monteur H. Ruiterbeek tot in de jaren vijftig in het huis.

De taxi-onderneming is in 1928 nogmaals stevig uitgebreid. De oorspronkelijke stallingsloods is in dat jaar verdubbeld in grootte en de gehele voormalige tuin van Plompetorengracht 9 werd bebouwd. Het pannendak van de loods is toen vervangen door dakbedekking. Bovenstaande foto is begin jaren zestig genomen, de firma A. Visser heeft het dealerschap van Morris overgenomen. Visser neemt later een dealerschap van Peugeot erbij. De garage wordt van 1971 tot 1976 het Nefkens Peugeot inruilcentrum en eindigt in 1985 als garage van de auto-handelaren gebroeders Van Beek. Sinds 1996 heeft de garage haar functie als stalling voor automobielen terug gekregen. Ridderschapstraat 6A is in gebruik bij o.a. een loodgietersbedrijf. Meer informatie over de U.T.A.M. is te vinden onder: ‘Het mooiste bedrijfspand voor de nieuwste koetsen’.

.